6. Archiwizowanie i odtwarzanie danych

Punkt ten opisuje niektóre funkcje tar i mt.

6.1 Archiwizowanie

Do tego celu służą tar, dd, cpio, oraz afio. Jednak aby móc w pełni wykorzystać możliwości swojej zabawki będziesz musiał użyć komendy mt. Na początek radzę poznać tar, ponieważ za jego pomocą można zarchiwizować całe drzewo katalogów oraz odtworzyć pojedyncze pliki. cpio tworzy mniejsze archiwa, jest bardziej elastyczny od tar'a, chociaż nie ma niektórych opcji, jak np nadawanie nazw woluminom. afio tworzy archiwa, w których każdy plik jest spakowany a następnie dołączony do archiwum. To pozwala odzyskać pliki znajdujące się za miejscem wystąpienia błędu (np uszkodzania nośnika). Jeśli takie archiwum utworzone byłoby tar'em i gzip'em wszystkie dane znajdujące sie za tym miejscem zostałyby utracone! (Dla mnie jest to dobry powód, żeby nie kompresować danych przy archiwizacji). Wybór metody archiwizacji zależy od sytuacji oraz zalet i wad każdego z tych programów. Polecam zapoznać się z każdym z nich i samemu ocenić ich walory. Możliwe jest, że w przyszłości dokument ten zawierać będzie więcej informacji na ten temat.

No to bierzmy się do roboty!

Aby zachować katalog /usr/src/linux wraz z podkatalogami używając tar'a trzeba wydać polecenia:

        # cd /usr/src
        # tar cf /dev/ftape linux

Tą metodą dane zostaną zapisane bez kompresji, ale komputer będzie mógł nadążyć z dostarczeniem danych do streamera (Taśma nie będzie co chwila przewijana w tę i spowrotem). Jeśli chcesz skompresować dane użyj parametr(*) -z, np:

`tar czf /dev/ftape linux'

Więcej informacji o tar, dd i mt można znaleźć na stronach poręcznika (man pages) i w plikach texinfo dołączonych do tych programów.

(*) tar zakłada, że piersze parametr jest opcją/parametrem programu, nie trzeba więc używać `-'. Na przykład komendy `tar xzf /dev/ftape' oraz `tar -xzf /dev/ftape' są interpretowane identycznie.

6.2 Odtwarzanie danych

Dobra, teraz odtworzymy dane zapisane w poprzednim punkcie ( Archiwizowanie). Wpisz:

        tar xf /dev/ftape

i to wszystko...

Jeśli skompresowałeś dane, napisz:

        tar xzf /dev/ftape

Na samym końcy archiwum gzip najprawdopodobniej uraczy cię komunikatem o jakichś smieciach (co zakończy się komunikatem 'broken pipe' - tu urwane archiwum). Zignoruj to.

Informacje o innych narzędziach znajdziesz na stronach podręcznika.

6.3 Weryfikacja archiwum

tar posiada opcję d która umożliwia wykrycie różnic między archiwum na taśmie i plikami na dysku. Żeby zweryfikować poprawność zapisanych danych napisz:

        tar df /dev/ftape

Jeśli nie masz na swoim dysku strony podręcznika do tar, to listę opcji możesz otrzymać pisząc: `tar --help 2>&1 | less'

6.4 Zapisywanie kilku(nastu) archiwów na jednej taśmie

Żeby umieścić kilka archiwów na jednej taśmie musisz użyć programu mt. Jeśli używasz, którejś z popularnych dystrybucji (Slackware, Debian albo RedHat) najprawdopodobniej maż już go zainstalowanego.

Programy takie jak tar and cpio tworzą pojedyncze Taśmowe ARchiwum i nie mają bladego pojęcia o pozycjonowaniu taśmy (odnajdywaniu konkretnego archiwum na taśmie), one po prostu czytają albo zapisują co im się pod głowice napatoczy. mt potrafi przewijać taśmę do przodu i do tyłu ale nie umie czytać danych. Jak już pewnie zauważyłeś umiejętne posługiwanie się tar'em lub cpio oraz mt pozwoli na swobodne przemieszczanie się po taśmie i pełną nad nią kontrolę.

Aby skorzystać z dobrodziejstw mt musisz korzystać z pseudo-plików urządzeń nrft[0-3] (nftape), np: mt -f /dev/nftape fsf 2 spowoduje przesunięcie taśmy o dwa pliki (file marks) do przodu (pliki utworzone przez np tar'a). Potem używając tar'a lub cpio odczytujemy interesujące nas pliki.

Najczęściej pliki nrft[0-3] (tzw non-rewinding - czyli takie, które nie powodują przewinięcia taśmy automatycznie do początku po każdej zakończonej operacji) używane są do dołączaniam nowego pliku na końcu taśmy. A oto konkretny przykład:

• Włóż kasetkę do napędu. W niektórych urządzeniach może to spowodować automatyczne przewinięcie taśmy do początku.
• wydaj polecenie End-of-Tape (na koniec taśmy) urządzeniu nrft

   mt -f /dev/n???? eof
  

  Taśma powinna zostać przesunięta na koniec taśmy (a konkretnie - pomiędzy dwa znaczniki End-Of-File (EOF) 2*EOF=EOT) . Teraz napęd oczekuje kolejnych komend i nie zacznie przewijać taśmy dopóki program/użytkownik nie wyda stosownej komendy (np czytania/zapisu/przewinięcia usunięcia modułu ftape z pamięci itd.) Uwaga: na urządzeniach QIC można użyć krótszej komendy: `mt eof'
• Teraz głowica taśmy ustawiona jest dokładnie na znaku EOT (Koniec Taśmy). Nie oznacza to jednak, że w tym miejscu kończy się taśma (no proszę...), tylko że tu kończy się ostatni plik archiwalny. Reszta taśmy jest puściutka i czeka na dane. Jeśli teraz rozkażemy komputerowi zapisać coś na taśmie, ten dołączy nowy plik bez kasowania starych. Jeśli zaś zechcemy odczytać z taśmy wystąpi błąd (Nie ma przecież czego czytać). Wracając do znaku EOT - składa się on z dwóch znaków EOF (Koniec pliku). Jeśli zapisujemy coś na koniec taśmy, drugi z tych znaków jest automatycznie kasowany, a pierwszy pozostaje i później będzie interpretowany jako zwykły znacznik końca pliku. Zapisywanie znaku EOF jest dokonywane przez program (na końcu każdego pliku) albo przez sterownik, gdy wykonywana jest instrukcja close().
• Możemy już zapisywać dane...

  # tar cf /dev/ftape linux
  

• A teraz uwaga: Przewiń taśmę do początku. ftape i zftape przechowują niektóre dane (które powinny być zapisane w nagłówku taśmy) w pamięci operacyjnej. Dane te są umieszczane na taśmie dopiero wtedy, gdy zostaje ona przewinięta! Buforowanie to jest potrzebne, ponieważ bez niego komputer musiałby uaktualniać nagłówek nośnika, po każdej operacji zapisu, a ciągłe przewijanie kasetki jest czynnością dość zarówno długotrwałą jak i niezbyt ,,zdrową'' dla taśmy. Wadą tego rozwiązania jest możliwość utraty danych, gdy zapomnisz o przewinięciu taśmy.

6.5 Dołączanie nowych plików do archiwum

,,Czy można rozszerzać archiwum - utworzyć je a poźniej dołączać pliki na jego końcu?''

Nie. Chociaż w dokumentacji tar'a stoi jak byk, że za pomocą tar -Ar' można tego dokonać, z ftape'm to nie działa (przynajmniej na razie).

6.6 Montowanie/demontowanie (mount/umount) taśm

Jako, że streamer nie tworzy żadnego formalnego systemu plików (file system) na taśmie, nie można używać komendy mount/umount. Operacji na zawartości nośnika dokonuje się tylko przy użyciu tar'a albo innego programu przeznaczonego do obsługi streamera.